Bilgisayarımda casus yazılım var mı? 10 belirti ve kontrol
Bilgisayarlar telefondan daha uzun süre fark edilmeden izlenebilir; çünkü çoğumuz onları daha az kontrol ederiz. Aşağıdaki belirtiler Windows ve Mac için geçerlidir. Tek başına hiçbiri kanıt değildir; birkaçı bir aradaysa inceleme yaptırmanın zamanı gelmiştir.
Kısaca
En güçlü işaret teknik değil, durumsaldır: biri, yalnızca bilgisayarınızda yazdığınız ya da sakladığınız bir şeyi biliyorsa ve şifre değiştirmenize rağmen hesaplarınız yeniden ele geçiriliyorsa, bilgisayarınız ve hesaplarınız birlikte incelenmelidir.
Davranış belirtileri
- Fare imleci kendi kendine hareket ediyor, pencereler açılıp kapanıyor. Uzak masaüstü bağlantısının en açık işaretidir.
- Şifre değişikliği işe yaramıyor: yeni şifreyle kısa süre sonra hesap yeniden ele geçiriliyor. Keylogger ya da çalınmış oturum çerezi düşündürür.
- Kamera ışığı beklenmedik anda yanıyor ya da kameranın “kullanımda” olduğu uyarısı çıkıyor.
- Antivirüs kendiliğinden kapanmış, güncellenemiyor ya da hariç tutulan klasör eklenmiş.
- Bilgisayar boştayken yoğun çalışıyor: fan sesi, yüksek işlemci ve sürekli ağ trafiği.
Yazılım belirtileri
- Kurmadığınız bir uzak masaüstü programı (AnyDesk, TeamViewer, RustDesk vb.) var. Bkz. uzak masaüstü ile izinsiz erişim.
- Tarayıcıda kurmadığınız eklenti ya da “kuruluşunuz tarafından yönetiliyor” uyarısı.
- Başlangıçta çalışan, yayımcısı belirsiz ya da “sistem hizmeti” gibi genel adlı bir program.
- Mac’te tanımadığınız bir uygulamaya verilmiş ekran kaydı ya da erişilebilirlik izni.
- Klavye kablosunun ucunda tanımadığınız küçük bir USB aparat (donanım keylogger).
Şüphelendiğinizde ne yapmalısınız?
- Silmeyin, sıfırlamayın. Önce ekran görüntüsü alın; delil ve izleyen kişinin kim olduğu bilgisi kaybolabilir.
- Şifrelerinizi şüpheli bilgisayardan değil, temiz bir cihazdan değiştirin ve iki adımlı doğrulamayı açın.
- E-posta ve bulut hesaplarınızda açık oturumları kapatın; e-postada otomatik yönlendirme kuralı olup olmadığına bakın.
- Bilgisayarı internetten ayırmak izlemeyi durdurur; ancak hukuki süreç düşünüyorsanız önce uzmana danışın.
Ne zaman uzmana başvurmalı?
Uzak erişim izi, tanımadığınız eklenti ya da tekrar eden hesap ele geçirme varsa; ya da bulguları hukuki süreçte kullanmayı düşünüyorsanız profesyonel inceleme gerekir. Windows için Windows incelemesi, Mac için Mac incelemesi sayfalarına bakabilirsiniz.