Casus yazılım nasıl silinir? Güvenli temizleme adımları
Casus yazılım bulduğunuzda içinizden gelen ilk şey onu hemen silmek olabilir. Ancak yanlış sırayla yapılan bir temizlik; delilleri yok edebilir, izleyen kişiyi uyarabilir ve ele geçirilmiş hesapları açıkta bırakabilir. Doğru sıra şu: önce güvenlik, sonra kayıt, sonra temizlik, en son hesap kurtarma.
Doğru sıra
- Güvenlik: Fiziksel risk var mı?
- Kayıt: Delil alın.
- Temizlik: Yazılımı ve erişimleri kaldırın.
- Kurtarma: Temiz cihazdan hesapları geri alın.
- Önleme: Tekrar olmaması için sertleştirin.
1. Önce güvenliğiniz
Takip uygulamasını yakın çevrenizden biri kurduysa, kaldırma işlemi ona bildirim gidebilir. Şiddet ya da tehdit riski varsa önce güvenli bir plan yapın; gerekirse 155, 112 ya da ALO 183 ile iletişime geçin.
2. Delil alın
Uygulamanın adı, simgesi, izinleri, ayarlardaki yeri, bağlı cihaz listeleri ve hesap güvenlik geçmişinin ekran görüntülerini alın. Hukuki süreç düşünüyorsanız cihazda hiçbir şeye dokunmadan uzman incelemesi yaptırın: adli bilişim raporu.
3. Temizlik
Android
- Ayarlar ▸ Güvenlik ▸ Cihaz yöneticisi uygulamalarından şüpheli uygulamanın yönetici yetkisini kaldırın.
- Erişilebilirlik ve bildirim erişimi izinlerini kapatın.
- Uygulamayı kaldırın; Play Protect taraması yapın.
- “Bilinmeyen kaynaklardan yükleme” iznini tüm uygulamalar için kapatın.
- Emin olamıyorsanız yedeklediğiniz verileri kontrol ederek fabrika ayarlarına dönün.
iPhone
- Ayarlar ▸ Genel ▸ VPN ve Aygıt Yönetimi altından tanımadığınız profilleri silin.
- Güvenlik Denetimi ile paylaşımları ve erişimleri gözden geçirin.
- Apple Kimliğinden tanımadığınız cihazları çıkarın.
- Jailbreak şüphesinde iOS’u güncelleyin ya da cihazı geri yükleyin.
Bilgisayar
- Uzak masaüstü programlarını ve tanımadığınız eklentileri kaldırın.
- Başlangıç öğelerini ve zamanlanmış görevleri temizleyin.
- Güncel bir güvenlik yazılımıyla tam tarama yapın; şüphe sürüyorsa temiz kurulum yapın.
4. Hesapları temiz bir cihazdan geri alın
- E-posta, Apple/Google, WhatsApp, sosyal medya ve bankacılık şifrelerini değiştirin.
- Tüm oturumları kapatın (“tüm cihazlardan çıkış yap”).
- İki adımlı doğrulamayı açın; kurtarma e-postası ve telefonunu kontrol edin.
- E-posta yönlendirme kurallarını ve uygulama şifrelerini temizleyin.
5. Tekrar olmaması için
Telefonunuza güçlü ve kimsenin bilmediği bir ekran kilidi koyun, biyometrik kilidi gözden geçirin, telefonunuzu kimseye “ayarlaması için” bırakmayın ve hesap güvenlik bildirimlerini açık tutun.