Casus yazılım delili nasıl saklanır?

Neden silmeden önce düşünmelisiniz?

Casus yazılımın kendisi, kurulum tarihi, kullandığı hesaplar, veri gönderdiği adresler ve cihazdaki ilgili kayıtlar, kimin ne zaman müdahale ettiğini ortaya koyabilecek bilgilerdir. Uygulamayı silmek, cihazı fabrika ayarına döndürmek ya da “temizlik uygulaması” çalıştırmak bu izlerin önemli kısmını kalıcı olarak yok edebilir. Sonradan şikâyette bulunmak istediğinizde elinizde yalnızca anlatımınız kalır.

Bu, cihazı sonsuza kadar casus yazılımla kullanmanız gerektiği anlamına gelmez. Doğru sıra şudur: önce belgele ve koru, sonra uzman eşliğinde incele, en son temizle. Temizlik aşaması için casus yazılım nasıl silinir? rehberimize bakabilirsiniz.

Hemen yapabileceğiniz belgeleme

• Şüpheli uygulamanın adı, simgesi, izinleri ve kurulum bilgisini gösteren ekranların ekran görüntüsünü alın.
• Tanımadığınız yapılandırma profili, cihaz yöneticisi, erişilebilirlik hizmeti ya da bağlı cihaz listelerini görüntüleyin ve kaydedin.
• Hesaplarınızdaki giriş bildirimlerini, güvenlik e-postalarını ve oturum listelerini silmeyin; ekran görüntüsünü alın.
• Şüphe uyandıran mesaj, bağlantı ya da tehdit içeriklerini olduğu gibi saklayın.
• Olayların bir zaman çizelgesini yazın: ilk şüphe, fark ettiğiniz belirtiler, kimin cihaza erişimi olduğu.
• Ekran görüntülerini ve notları şüpheli cihazın dışında, yalnızca sizin erişebildiğiniz bir yerde de saklayın.

Ekran görüntüsü alırken ekranda tarih ve saatin görünmesine dikkat edin; gerekirse aynı ekranın hem genel hem ayrıntılı görüntüsünü alın. Uzun listeleri (uygulamalar, oturumlar, bağlı cihazlar) parça parça ve kaydırarak, eksiksiz kaydedin. Görüntülerin üzerinde düzenleme, kırpma ya da işaretleme yapmayın; işaretli bir kopya gerekiyorsa orijinali ayrıca saklayın.

Ekran görüntüleri tek başına güçlü bir teknik delil olmayabilir; ancak inceleme sırasında nereye bakılacağını gösterir ve olayların sırasını belgelemeye yardımcı olur.

Cihazı nasıl korumalısınız?

• Sıfırlamayın, güncelleme ya da temizlik araçlarıyla oynamayın. Kayıtlar değişebilir.
• Cihazı mümkün olduğunca az kullanın. Yeni veri, eski kayıtların üzerine yazılabilir.
• Şarjını koruyun. Telefonun tamamen kapanması bazı geçici bilgilerin kaybolmasına yol açabilir.
• Başkasına vermeyin. Uzman olmayan kişilerin müdahalesi hem delili değiştirebilir hem de delilin güvenilirliğine itiraz edilmesine zemin hazırlayabilir.
• Kimin elinde olduğunu not alın. Cihazı bir uzmana ya da kuruma teslim ederseniz teslim tarih ve saatini yazılı kayıt altına alın.

Telefonu dinleme ihtimaline karşı hassas konuşmaları o cihazdan ve yanında yapmamak, bu süreçte iyi bir önlemdir. Önemli hesaplarınızın güvenliği için temiz, başka bir cihaz kullanın.

Uzman incelemesi ve adli bilişim raporu

Bir uzman incelemesinde cihazın uygun yöntemlerle kopyası alınır, inceleme kopya üzerinde yapılır ve hangi adımın ne zaman atıldığı kayıt altına alınır. Bu yaklaşım, orijinal verinin değiştirilmediğini gösterebilmek açısından önemlidir. İnceleme sonucunda bulguların teknik açıklaması, yöntemler ve sınırlamalar bir raporda toplanır.

Adli bilişim raporu hizmetimiz, casus yazılım bulgularını şikâyet, dava ya da kurum içi süreçlerde kullanılabilecek biçimde belgelemek için tasarlanmıştır. Raporun bir yargı sürecinde nasıl değerlendirileceğine ilgili makamlar karar verir; bu nedenle süreci avukatınızla birlikte planlamanız önemlidir.

Bilgisayar, hesap ve ağ delilleri

Casus yazılım her zaman telefonla sınırlı değildir. Bilgisayarda bir uzaktan erişim programı, tarayıcıda bir eklenti, e-posta hesabında bir yönlendirme kuralı ya da modemde değiştirilmiş bir ayar da aynı izleme zincirinin parçası olabilir. Her biri için ilke aynıdır: önce gör, belgele, sonra müdahale et.

• Bilgisayar: Şüpheli programın adını, kurulum tarihini ve çalışan işlemleri gösteren ekranları kaydedin; bilgisayarı formatlamayın.
• Hesaplar: Oturum geçmişi, bağlı cihazlar, yönlendirme kuralları ve güvenlik bildirimlerini silmeden belgeleyin. Bazı hizmetler hesap verilerinizin bir kopyasını indirmenize izin verir; bu kopya da değerli olabilir.
• Ağ: Modem panelinde bağlı cihaz listesi, DNS ayarları ve varsa sistem günlüğünün ekran görüntülerini alın.

Belgeleme yaparken şüpheli hesaplarda yeni bir şey denememeye, bilinmeyen bağlantılara tıklamamaya ve kimseyi uyarmamaya özen gösterin. Ne kadar az müdahale ederseniz, sonradan yapılacak inceleme o kadar sağlıklı olur.

Sık yapılan hatalar

• Şüpheli kişinin telefonuna erişip “karşı delil” toplamaya çalışmak: Bu, sizin için ayrı bir hukuki sorun yaratabilir.
• Cihazı internetteki rastgele “casus yazılım temizleme” uygulamalarıyla taramak.
• Sosyal medyada ya da şüpheliye yazılı mesajla ayrıntılı açıklama yapmak.
• Tek bir ekran görüntüsünü yeterli sanıp cihazı temizlemek.

Somut durumunuzda hangi yolun izleneceği ve hangi delilin nasıl sunulacağı konusunda mutlaka bir avukata danışın. Hukuki çerçeveye genel bir bakış için casus yazılımın hukuki boyutu yazımızı okuyabilirsiniz.